فصلنامه زنده رود- شماره شصت و نه- زمستان 98

زنده رود شماره 69

176
89
قباد آذرآیین، احمد اخوت، مازیار اخوت، کریم امامی، شاپور بهیان، بابک خلعتبری، بهرام فرهنگ، امین فقیری، شاهرخ مسکوب، منصور ململی، محمدعلی موسوی فریدنی، حسام الدین نبوی نژاد، ریحانه واعظ شهرستانی، صادق هدایت، پیتر اسویرسکی، مایکل دیردا، آرتور کریستال، لو گراسمن، کن گلدر

فهرست مقاله ( مطلب ) :

از باب اشاره...


ادبیات به‌عنوان بخشی از خلاقیت انسان دامنه‌ای گسترده دارد. نگاهی آماری به کتاب‌هایی که هر روزه در سرتاسر جهان منتشر می‌شود، که سهم عمدة از آن، داستان و شعر و مباحث ادبی است، گویای این واقعیت است.
اما ادبیات در قالب شعر و داستان خود بخش‌بندی‌های گوناگون دارد. روزگاری ادبیات را به فاخر یا برای خواص و نازل یا برای عوام تقسیم می‌کردند. امروزه این بخش‌بندی، عناوینی چون ادبی، جدی، روشنفکرانه... و عامه‌پسند، همه‌پسند، سرگرم‌کننده و... دارد. در این بخش‌بندی آنچه چشمگیر است این که در تعریف ادبیات عامه‌پسند و تمایز آن با ادبیات نخبه‌پسند که موضوع بخش ویژه این شماره زنده‌رود است بین صاحب‌نظران توافق و نتیجتاً تعریف واحدی که به اجماع رسیده باشد حاصل نشده است.
مقاله‌هایی که خواهید خواند نشان از همین نکته دارد. آنچه مدنظر ما بود این که بدون ارزشگذاری و ارائه یک تعریف، که لزوماً جانبدارانه خواهد بود، نظریه‌های موافق و مخالف مطرح شده در این زمینه را در حد امکان انتخاب و پیش‌روی خوانندگان بگذاریم تا خود به ارزیابی بپردازند.
از مجموع 12 مقاله گرد آمده، در چهار مقاله نخست نویسندگان به بررسی چند اثر با رویکرد به ادبیات عامه‌پسند پرداخته‌اند. در چهار مقاله ترجمه شده، نویسندگان همین موضوع را در ادبیات اروپا و امریکا مورد نقد و بررسی قرار داده‌اند و در مورد چهار مطلب آخر:
واقعیت آن است که در کشور ما ادبیات عامه پسند از دیدگاه مخالفان آن چندان جدی گرفته نشده است تا مورد نقدوبررسی قرارگیرد از این رو سابقه تاریخی چشمگیری ندارد. با وجود این برخلاف رویه مجله که از چاپ مجدد نوشته ها پرهیز داریم از خیل نویسندگان این نوع ادبی نقدوبررسی دو نویسنده که می توان آثارشان را پرخواننده ترین خواند برگزیدیم. یکی به قلم صادق هدایت درباره داستان «ناز» از حسینقلی مستعان که در زمره یادداشت های پراکنده هدایت با همان قلم طنزآلود به چاپ رسیده و تاریخ اردیبهشت 1320 را دارد (شاید قدیمی ترین نقد در این زمینه). و دیگری بررسی نسبتاً جامعی از آثار ذبیح الله منصوری به قلم کریم امامی که در «از پست وبلند ترجمه» چاپ شده است. همچنین برای شناخت اجمالی دو نویسنده زن با آثار متعدد و پرخواننده؛ مطالبی از علی به پژوه و مریم دهخدایی درباره فهمیه رحیمی و مصاحبه ای با فتانه حاج سیدجوادی را آورده ایم.
با توجه به گستردگی موضوع احتمال اختصاص بخش ویژه شماره آینده به همین موضوع وجود دارد.

مدیر مسئول